Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

Naar een nieuwe relatie tussen Kerk en Staat?

Naar een nieuwe relatie tussen Kerk en Staat?
GENT (RKnieuws.net) - Het is niet onwaarschijnlijk dat het in België op termijn tot een nieuwe relatie tussen Kerk en Staat komt. De Pastorale Raad van het bisdom Gent heeft zich alvast over de thematiek gebogen. Geert De Kerpel brengt er uitvoerig verslag over uit in Kerkplein, het maandblad van het bisdom Gent.
De verhouding tussen Kerk en Staat is er in België één van relatieve autonomie, niet van absolute scheiding zoals nog eens wordt gedacht. Om het huidige, ook grondwettelijk verankerde, stelsel waarin de wettelijk erkende erediensten zich in België bevinden te begrijpen moet men terug gaan tot de Franse Revolutie van 1789 en de daarop volgende decennia.

Met de Franse Revolutie werden alle kerkelijke goederen aangeslagen en verbeurd verklaard, ook in onze streken die toen onder het Franse bewind vielen. De klemtoon lag zeer sterk op de individuele rechten en vrijheden. Kerk en Godsdienst werden beschouwd als verknechtend. Maar al gauw kwam men tot het inzicht dat het compleet onmogelijk maken van de godsdienstige beleving onhoudbaar was. Onder het Napoleontische bestuur is men dan ook op zoek gegaan naar een nieuwe relatie tussen maatschappij en Kerk. Dat resulteerde onder andere in de tot op vandaag geldende wettelijke bepalingen in verband met de kerkfabriek.

Wanneer in 1830 België onafhankelijk wordt, was in de opvatting van de meerderheid van de leden van het Nationaal Congres dat de grondwet opstelde, godsdienst absoluut vanzelfsprekend, had die een groot sociaal belang en verdiende die dus ook de steun van de Staat. Tegelijkertijd hebben diezelfde Congresleden in diezelfde grondwet de rechten en vrijheden van het individu heel sterk willen beschermen. Voor die tijd zelfs ongeevenaard sterk.

Vanuit deze achtergrond ontstonden tal van wettelijke regelingen. Zij hebben allen dit gemeen: geen absolute scheiding tussen Kerken en Staat, wel een grondwettelijk verankerde wederzijdse autonomie van Kerken en Staat. Enkele sprekende voorbeelden die in de grondwet zelf terug te vinden zijn: het artikel dat bepaalt dat de wedden en pensioenen van de bedienaren van de wettelijk erkende erediensten ten laste zijn van de Staat, het recht op vrijheid van eredienst, het artikel dat bepaalt dat niemand kan gedwongen worden deel te nemen aan handelingen of plechtigheden van een eredienst of de rustdagen ervan te onderhouden, het artikel dat zegt dat de Staat niet het recht heeft zich te bemoeien met de benoeming of installatie van de bedienaren van enige eredienst en dat stipuleert dat het burgerlijke huwelijk altijd het kerkelijke huwelijk dient vooraf te gaan.

Haast 200 jaar lang zijn de hier geschetste uitgangspunten en de wettelijke bepalingen die er vorm aan geven, in onze samenleving weinig of niet in vraag gesteld. Vandaag ligt dat stilaan anders. Pluralisering en secularisatie zetten zich verder en verder door. Godsdiensten en Kerken wordne fundamenteel in vraag gesteld. Meer en meer gaan stemmen op om ze enkel nog in de strikte privé-sfeer te erkennen en alle maatschappelijke relavantie te ontzeggen.

Godsdienst nog enkel als een privé-aangelegenheid erkennen, lijkt voor de gelovigen onverteerbaar te zijn. Immers, elk geloof van om het even welke godsdienst roept heel duidelijk de gelovige op naar de wereld toe te gaan en zich daar in te zetten. De vraag wordt dan hoe de Kerken zich in dit debat kunnen en willen opstellen.

Uit de ruime gedachtewisseling die de Pastorale Raad van het bisdom Gent daarover had bleek alvast dat een op het eerste zicht vrij administratief onderwerp verregaande pastorale consequenties heeft en onlosmakelijk verbonden is met een aantal pastorale keuzes. Wie er dieper op doorgaat, stoot op vragen als: Welke Kerk willen wij zijn vandaag? Hoe wordt vorm gegeven aan ons geloof? Waar vinden we christenen in het maatschappelijke debat? (tb)
 
 

 

Rorate Zoeken