Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

Belgische Kerk in dialoog - vijftig jaar na Vaticanum II

De afgelopen dagen mocht ik getuige zijn van een naar mijn inschatting uniek colloquium in België: ‘Kerk in Dialoog’, een terugblik op het Tweede Vaticaanse Concilie, vijftig jaar later. Op zich wellicht niet zo’n uniek thema, ware het niet dat het ging om een colloquium dat de twee ‘dochteruniversiteiten’ (of ‘zusteruniversiteiten’) bijeenbracht van de eind jaren zestig gesplitste prestigieuze universiteit van Leuven (de KUL en de UCL), plus nog twee Ignatiaans geïnspireerde theologische instellingen uit Brussel, het ‘Institut d’Etudes Théologiques’ (IET) en ‘Lumen Vitae’. Daarmee werd deze herlezing van Vaticanum II de aanleiding voor een dialoog tussen theologen uit beide taalgemeenschappen én van zeer uiteenlopende theologische oriëntaties. 

Dubbele polarisatie

Zelf gestudeerd hebbend aan het IET én een jaar aan de KUL, als Nederlander in België, was dit evenement een beleving van hoe je vandaag een ‘dubbele polarisatie’, die van een in twee talen en culturen ‘gepolariseerd’ België en die van meer ‘orthodoxe’ en meer ‘hedendaagse’ theologische scholen (wat men ook onder dergelijke termen moge verstaan) kan overstijgen door ontmoeting en dialoog. Het ‘brein’ achter deze opzet was de aartsbisschop van Mechelen-Brussel, André-Joseph Léonard, die de Belgische bisschoppen en de participerende theologische instelling achter het idee had weten te krijgen. De aartsbisschop genoot dan ook zichtbaar van de uiteenlopende voordrachten van en discussies met professoren van elk van deze instellingen of van verre streken naar België afgereisd: Kenia, Frankrijk/Libanon, De Congo en Colombia.

Geloofsleer in dialoog

De ‘aftrap’ van het colloquium vond plaats in de Nationale Basiliek van het Heilig Hart te Koekelberg, met een feestelijke eucharistieviering gepresideerd door de aartsbisschop, met aan zijn zijde, de prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer Gerhard Ludwig Müller, de apostolisch nuntius in België, mgr.  Giacinto Berloco, en een niet gering aantal Belgische bisschoppen van ‘Noord’ en ‘Zuid’. Opvallend was het relatief hoge percentage - in feite de meerderheid! - mensen met een andere dan blanke huidskleur onder de aanwezige gelovigen, alsof Afrikanen en Aziaten die in Leuven of Brussel wonen, studeren of werken beter begrepen hadden wat hier zich afspeelde dan de Belgen zelf. Na de viering leidde professor Lieven Boeve van de KUL de eerste grote voordracht in van de Duitse hoeder van de kerkelijke geloofsdoctrine, kardinaal Müller, die nu niet direct Boeves theologische ‘geestverwant’ genoemd kan worden. In zijn voordracht werkte de kardinaal het ‘dialoog-karakter’ van Gods openbaring uit, dat door het tweede Vaticaans concilie als uitgangspunt was genomen om de relaties van de Katholieke Kerk met de andere christenen, de andere religies, de niet-gelovigen, de culturen en de hedendaagse wereld centraal te stellen. In het slot van zijn voordracht lichtte hij daarbij ook toe hoe de Congregatie voor de Geloofsleer, belast met de taak ‘de geloofs- en zedenleer in de hele Katholieke Kerk te bevorderen en te beschermen’ en daardoor bij niet weinigen eerder het imago hebbend de dialoog in de Kerk te smoren, toch ook ‘op alle niveaus collegiaal en dialogisch werkt’. 

Vaticanum II dialogaal

De twee erop volgende dagen vonden plaats in respectievelijk Louvain-la-Neuve, de in de jaren zeventig uit de grond gestampte nieuwe universiteitsstad voor de Franstalige ‘dochter’ van de Leuvense universiteit, en het ‘oude’ Leuven. Centraal stonden de vier grote ‘dialogale’ documenten van het Concilie: over de toenadering tussen de gescheiden christelijke Kerken (‘Unitatis Redintegratio’), de relaties met het Jodendom, Islam en de andere godsdiensten (‘Nostra Aetate’), de geloofsverkondiging tot de niet-christenen (‘Ad Gentes’) en het gesprek met de hedendaagse wereld en alle mensen van goede wil (‘Gaudium et Spes’). De initiatiefnemers van het colloquium, vonden het 50 jaar na het Concilie “zeer de moeite waard om deze vier ‘dialogale’ documenten van het concilie te herlezen vanuit de kruisbestuiving met de meer ‘doctrinele’ of ‘leerstellige’ documenten over de Kerk en de openbaring (‘Lumen Gentium’, ‘Dei Verbum’). Dat leverde geen scherpe debatten op en er kwamen geen grote tegenstellingen aan het licht. Daarbij zij opgemerkt dat meer heikele thema’s zoals besproken tijdens de recente bisschoppensynode in Rome over huwelijk en gezin - men denke aan seksuele moraal en de post-conciliaire encycliek ‘Humane Vitae’ waarin de hormonale contraceptie werd afgewezen - niet op de agenda stonden en hoogstens een enkele keer, in het kader van de bespreking van het conciliedocument ‘Gaudium et Spes’ even zijdelings en met een lichte snier naar het officiële kerkelijk standpunt genoemd werden. 

Conflictvermijdend

Al met al dus een uiterst vriendelijke, wat  ‘conflictvermijdende’ ontmoeting tussen Vlamingen en Franstaligen, meer ‘hedendaagse’ en meer ‘orthodoxe’ theologen die in peis en vree verliep en iedereen de gelegenheid gaf om elkaar te leren kennen en met elkaar in dialoog te treden. Een voorrecht om als ‘Nederbelg’ daarvan getuige te mogen zijn en in deze ontmoeting te mogen delen. 

Vincent Kemme

 
 

 

Rorate Zoeken