Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

Katholieke en evangelische christenen, huwelijk en gezin

Een van de bemoedigende nieuwsfeiten van de afgelopen week was het bericht over de samenwerking van de Evangelische Alliantie en het Vaticaan op heg terrein van het huwelijk. Daarbij komen een paar ontwikkelingen bij elkaar die ik bijzonder toejuich: een verdergaande wederzijdse kennismaking en samenwerking tussen evangelische christenen en de katholieke kerk en een herbezinning op het huwelijk op basis van wat God in de bijbel ons daarover zegt. 

In Nederland meer dan in België kennen we sinds de jaren zeventig de aanwezigheid van de zg. ‘Evangelische christenen’: een veelal op Amerikaanse keest geschoeide vorm van christenzijn, die gekenmerkt wordt door lokale geloofsgemeenschappen met een intense vorm van gezamenlijk gebed, lofprijzing, en gemeenschapszin. En toen de jaren zestig de ‘traditionele kerken’ hadden leeg geveegd, doken deze christenen op in hun ‘gemeentes’, onder leiding van een sterke leidersfiguur, vaak samengesteld ui christenen vanuit die traditionele kerken, die daar teleurgesteld weg waren gegaan vanwege - in veel gevallen - een te horizontale, en te weinig radicale op Jezus gerichte verkondiging. Anderen leerden de Heer kennen in deze kringen, omdat Hij daar als een levende goddelijke persoon verkondigd werd, wat we van de traditionele parochies en gemeentes niet meer konden zeggen. Daar beproefde de pastoors en dominees vaak de meer maatschappij betrokken weg om het geloof relevant te maken, en riskeerden daarbij God als een vage abstractie wat naar de achterrond te laten verdwijnen. In Nederland leidde dat tot de Evangelische Omroep, die zou uitgroeien tot een van de grote spelers in dat unieke omroepbestel. En het leek alsof zij het als enige aan evangelisatie deden, in de Nederlandse samenleving, zij het op de voor hen typische protestantse wijze: alle aandacht voor Jezus, alleen de bijbel als geloofsbron én de vaardigheden van de voorganger om dat wat Woord van God op een sprekende manier te becommentariëren, weinig aandacht voor sacramenten, en natuurlijk gaan aandacht voor heiligen zoals de moeder van God, of opvolgers van apostelen, in het bijzonder de opvolger van Petrus. 

Polarisatie

Ondertussen bij de katholieken brak er in Nederland een moordende polarisatie los, tussen ‘progressieven’ en ‘conservatieven’, mensen die het liefst los van Rome wilden om een modern christendom te ontwerpen, en mensen die de paus welhaast dreigden door te knuffelen, niet zonder voortdurende afwijzing van de ‘ketters’ ter linker zijde in de Kerk. Tussen de twee kampen bewogen zich nog wat schuchter de ‘nieuwe beweging’ zoals de charismatische vernieuwing, Focolare en andere, die nauwelijks enige aandacht kregen, ook niet van de katholieke bisschoppen. Dat duurde tot in de jaren negentig, toen er vormen van dialoog in gang gezet werend tussen de elkaar wantrouwende en soms ook bestrijdende groepen, maar het kerkbezoek was inmiddels gemillimeterd en de sfeer in de kerk weinig aantrekkelijk. 

In Vlaanderen deed men er alles aan om de polarisatie van ‘de Hollanders’ buiten de deur te houden. De beleefde Vlaming zou ook nooit zo expliciet zijn mening tegenover die van de anders zette, zoals de ‘Hollanders’ dat heel wat vlotter gewend zijn te doen, met het voordeel van de duidelijkheid, maar het nadeel van de sterk verstoorde relaties binnen de kerk. Toch zou de polarisatie onderhuids ook in Vlaanderen niet onopgemerkt blijven, eerder onderhoud, maar af en toe ook luidruchtig bovengronds. Evangelische christenen leidden er een veel bescheidener bestaan, in aantal, en keken jaloers naar hun noordelijke broeders en de verwezenlijkingen van onder meer de EO, een onmogelijkheid in het Belgische omroepbestel. 

Seksuele moraal

Op de achtergrond van de alles de compleet veranderde moraal op het terrein van seksualiteit, relaties, huwelijk en gezin. Door de introductie van de pil en de massale afwijzing van het door Paulus VI ook op dit hormonale middel toegepaste aloude bijbelse en kerkelijke verbod op anticonceptie, kwam de huwelijkstrouw op de tocht te staan, ontstond de ‘behoefte’ aan abortus wegens falende anticonceptie, werd seks een genotmiddel los van de voortplanting, zodat het ook niet meer volstrekt relevant was om dat tussen mensen van verschillend geslacht te beperken. Het huwelijk werd gerelativeerd en gezinnen vielen steeds meer uiteen, met alle gevolgen voor de door echtscheidingen van hun ouders geteisterde jongere generatie. En zo komen we aan in onze tijd die gekenmerkt wordt door een grote crisis in het kerk-zijn én in de beleving van de relatie tussen man en vrouwen de verwekking van nieuw leven. 

Het is in die context dat evangelische en katholieke christenen elkaar meer en meer vinden, bijvoorbeeld in hun gemeenschappelijke strijd voor de beschermwaardigheid voor het ongeboren leven, het gezin en de terminale patiënt. De oecumenische beweging van de tweede helft van de twintigste eeuw, die voortkwam uit de frustratie van het verspreiden van een verdeeld christendom in de derde wereld, leek soms tot stilstand te komen, verstrikt als de kerken zelf waren in hun interne strijdpunten. Maar de geest waait waar Hij wil en zo ontstonden er steeds meer goede contacten tussen katholieken en evangelische christenen, wereldwijd en ook in onze streken. En vandaag zijn we dan getuige van het samenlopen van enkele grote bewegingen: een verdere toenadering tussen evangelische en katholieke christenen, lokaal en op wereldschaal, de opkomst van nieuwe bewegingen en ‘nieuwe evangelisatie binnen de Kerk en een diepgaande bezinning op de man-vrouw- relatie, de seksualiteit, het huwelijk en het gezin, ingezet door de twee synodes die de ‘charismatische’ paus Franciscus heeft ingezet. Het nieuws van deze week, dat er een werkgroep gevormd is door de wereldwijde Evangelische Alliantie en het Vaticaan, over het huwelijk op bijbelse grondslag, breng dit alles samen. 

Gezinssynode en de bijbel

Rond de eerste van de twee gezinssynodes hebben we we veel tumult waargenomen. Voor de één was het een verademing dat de kerk een positieve handreiking leek te willen doen naar de vele mensen die wellicht nog lid zij van de Kerk maar in ‘problematische’ relaties leven, zoals hertrouwde gescheidenen,  homoseksuele paren of anderszins. Maar anderen maakte zich grote zorgen over de onduidelijkheid die daardoor ontstond over de kerkelijke visie op huwelijk en gezin. De bisschoppen bijeen in Rome zijn met een aangepaste tekst naar hun bisdommen vertrokken, om daar een jaar lang met hun priesters en leken na te denken over ‘het gezin in de context van evangelisatie’. Op allerlei plaatsen worden initiatieven ontplooid om dit thema nader te bestuderen en uit te diepen. Daar voegt zich nu de interactie op dit onderwerp bij tussen de katholieken en evangelische christenen, die ons helpen de bijbelse inspiratie omtrent huwelijk en gezin opnieuw op te doen. Waar we getuige van zijn is ‘kerk in volle beweging’: er is geen kans om in te dutten, zelfs de seculiere media volgen ons met verhoogde alertheid. Mijn voorstel is dan ook om dit proces vooral positief te bezien, waar mogelijk een bijdrage aan et leveren, allereerst door gebed en door ons voorbeeldig getuigenis: in ons huwelijk zo wij getrouwd zijn, in onze houding ten opzichte van het gezin, in de omgang met de menselijke seksualiteit en vruchtbaarheid, maar ook in een positieve houding ten opzichte van mensen die misschien niet meteen onze mening delen binnen en buiten de Kerk, en naar christenen van een andere kerkelijke pluimage die ons meer kunnen leren dan wij op het eerste gezicht wellicht zouden denken.  

Vincent Kemme

 
 

 

Rorate Zoeken