Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

OPINIE: Gezinssynode beïnvloed door homo-denken?

In een bijdrage1 aan de bekende Canadese katholieke prolife-website LifeSiteNews heeft de Nederlandse katholieke psychoanalyticus Gerard J. M. van den Aardweg, bekend van zijn onderzoek op het terrein van de homoseksualiteit, zijn bezorgdheid geuit over de ‘homo-invloed’ die bijgedragen zou hebben tot de samenstelling van het inmiddels befaamde maar al bijgestelde interimrapport van de eerste week van de in oktober in Rome gehouden buitengewone bisschoppensynode over het gezin. “Hoe is het mogelijk dat ‘gay-inspiratie’ de vrije teugel is gegeven in een [kerkelijk] document op hoog niveau?”, vraagt hij zich af.  

Van den Aardweg kan als psychoanalyticus en therapeut in Nederland en daarbuiten beschouwd worden als een specialist op het gebied van de homoseksualiteit2. Hij durft het aan om het fenomeen een stoornis te noemen die in beginsel te genezen zou zijn, ook al zijn deze standpunten in onze cultuur uiterst controversieel en ook al zou genezing ‘niet gemakkelijk’ zijn3. Voor mij als bioloog én katholiek4 betekent deze maatschappelijke verontwaardiging niet dat Van den Aardweg ongelijk heeft. Het is wat mij betreft een wetenschappelijke discussie die met redelijke argumenten gevoerd zou moeten worden. De vraag is of dat mag. Onze cultuur van na de ‘sixties’ is op dit onderwerp erg onverdraagzaam en voor je het weet ben je ‘homofoob’, terwijl je alleen maar redelijke vragen stelt. Op dit thema lijkt onze samenleving de wetenschap te willen mijden, de wetenschap waar ze op zoveel andere terreinen zo op steunt. Van de andere kant lopen mensen als Van den Aardweg het risico onze cultuur om de oren te slaan met de resultaten van hun bevindingen die - voor zover ook ik heb begrepen - niet in het voordeel van het verschijnsel homoseksualiteit pleiten. Als bioloog kan ik eerlijk gezegd op wetenschappelijke gronden niet veel met het fenomeen. De vraag is op hoe we ‘de waarheid’ omtrent de seksualiteit in het algemeen en de homoseksualiteit in het bijzonder aan de man (en vrouw) brengen. 

Behandelbaar?

Wat de ‘behandelbaarheid’ betreft ligt het zo mogelijk nog gevoeliger. Inderdaad verneem ik ook van getuigenissen van mensen met gevoelens van aantrekking tot hetzelfde geslacht die daar - zeg maar - van ‘genezen’5 of tenminste ‘een plaats aan weten te geven’, zonder die homoseksuele gevoelens (nog) in daden om te zetten, ook in het licht van het geloof6. Natuurlijk moet men zich wel voor ‘therapieën’ - zo deze bestaan en succesvol zijn -  openstellen: wie meent niet voor ‘therapie’ in aanmerking te komen zal er ook niet door ‘genezen’. Tegelijk lees ik ook dat het niet evident is, zeker niet wanneer de betrokkene al wat meer op leeftijd is en zich een bepaalde levensstijl al aangemeten heeft. Maar net als met andere - wat de Kerk noemt - 'ongeordende' seksuele neigingen mag je - lijkt me - niet van te voren uitsluiten dat die behandelbaarheid een realiteit is en tot op zekere hoogte succesvol kan zijn. Was voor God niet ‘niets onmogelijk’ (vragen we ons in deze adventstijd af)? Is het ‘toegestaan’ om hier tenminste een gesprek over te voeren?  

Gedesillusioneerd

Deze zaken zijn voor Van den Aardweg een gepasseerd station en zijn ergernis betreft nu de homo-beïnvloeding die hem opvalt als hij het tussenrapport van gezinssynode van oktober leest. Nadat hij heeft opgemerkt dat de bespreking van ‘homoseksuelen en homoseksualiteit’ de aandacht van het publiek van het onderwerp van de synode afleidt, merkt hij op hoe de tekst “gewone katholieken en niet-katholieken verwond en verward heeft, eerlijke katholieken die worstelen met gevoelens van aantrekking tot hetzelfde geslacht.” Eén van hen zegt ‘gedesillusioneerd’: “Ik heb altijd geweten dat ‘gay’ niet juist is maar voelde mij gedeprimeerd en alleen, want elke dag bejubelde de hele wereld om mij heen de de homoseksualiteit. Alleen de Katholieke Kerk was een baken van hoop voor mij, maar nu ... het lijkt er op dat ik nog slechts bij Putin terecht kan!” 

Openheid

Van den Aardweg analyseert de tekst minutieus om aan te geven waar deze in de fout gaat. Daarbij is hij scherp, maar veronderstelt af en toe dingen die ik nog onbewezen acht. Als voorbeeld de fameuze passage waarin homoseksuelen ‘gaven en kwaliteiten’ worden toegedicht die zij ‘de christelijke gemeenschap te bieden hebben’. Van den Aardweg veronderstelt dat het ook om gaven zou gaan die ‘inherent’ zijn aan hun (seksuele) ‘oriëntatie’. Ik denk niet dat de synodevaders dat bedoeld hebben en vermoed dat Van den Aardweg hier te snel conclusies trekt. Een ander bezwaar dat ik tegen het artikel van Van den Aardweg heb - met alle respect voor zijn persoon - is dat hij naar mijn inschatting een te zwaar gewicht aan de tekst toekent. Het is waar - dat punt maakt hij ook - dat een dergelijke tekst ‘op hoog kerkelijk niveau’ door de seculiere media en maatschappelijke groepen ‘geëxploiteerd’ kan worden voor de eigen agenda. Maar geeft hij de tekst niet teveel eer - net als die seculiere media - als ook hij het tussenrapport behandelt alsof het een leerstellig document is? Het is bekend dat het slechts een weergave was van de vrije discussie van de eerste synodeweek en in het geheel niet de bedoeling had de visie van de Kerk op seksualiteit, huwelijk en gezin al weer te geven. Daarmee beweer ik niet dat de tekst te verdedigen is naar de inhoud, maar we moeten er niet meer van maken dan dat het was. Paus Franciscus liet in zijn woensdag-audiëntie van afgelopen week blijken dat de publicatie van de tussentekst als ook van de discussiegroepen van de tweede week, in het teken stond van de openheid die men wilde betrachten. Hij neemt daarmee een risico, maar siert het tegelijk de Kerk niet als zij zonder angst openheid nastreeft in de manier waarop zij discussieert over de manier waarop zij haar missie in de wereld wil volbrengen? 

Nieuwe taal

Ik interpreteer het tussenrapport, dat in wezen al een beetje ‘passé’ is, in de context van de decennia lang gegroeide kloof tussen de kerklijk visie op seksualiteit, huwelijk en gezin, (sinds ‘Humane Vitae’ van Paulus VI, 1968) en de beleving van de seksualiteit en relaties in de moderne - met name - westerse maatschappij. Blijkbaar zijn wij er met z’n allen, pausen, bisschoppen, priesters, diakens, religieuzen en leken, niet in geslaagd om die visie aan onze cultuur op een overtuigende manier uit te leggen. En dus zoekt de Kerk onder leiding van paus Franciscus naar een nieuwe taal, een ‘nieuwe evangelisatie‘ op dit onderwerp, een ‘evangelie van het gezin’ dat een ‘evangelie van vreugde ‘ is en niet slechts van wetenschappelijke of morele waarheid. Dat het de paus ernst is blijkt uit het feit dat hij daar maar liefst twee bisschoppensynodes voor uitschrijft, een wereldwijde enquete aan vooraf laat gaan en een jaar reflectie tussen beide synodes. En dan moeten we nog maar bezien wat de paus gaat doen met de aanbevelingen die de vrucht zullen zijn van dit synodale proces. Is het dan niet wat ‘overdone‘ om zo bezorgd te reageren op een eerste tussenrapportage, waar - toegegeven - nogal wat bedenkelijke zaken ingeslopen zijn?  Waren die zaken niet een beetje te verwachten, van bisschoppen die - zoals bijvoorbeeld Mgr. Bonny in Antwerpen - tot het uiterste willen gaan - of nog wat verder -  om met hun kuddes over dit onderwerp in gesprek te raken. Is het niet evident dat de ‘homo-denktrant’ van de wereld van nu er tot op zekere hoogte in slaagt een bisschop te beïnvloeden en een synode binnen te dringen, bij het zoeken naar een taal om met homoseksuelen in gesprek te raken als Kerk. Bisschoppen zijn niet ‘feilloos, synodes ook niet, tussenrapporten net zo min. Heeft de geschiedenis niet geleerd, voor zover we het al niet in het evangelie konden lezen, dat de Kerk de veerkracht en de inspiratiebronnen wel heeft om daar een antwoord op te formuleren?  

Dialoog die evangeliseert

Persoonlijk ben ik erg enthousiast over dit streven van de Kerk, mondiaal, om het grote avontuur van de dialoog met de cultuur over seksualiteit, huwelijk en gezin, aan te gaan. En onder dialoog versta ik een gesprek dat uiteindelijk ook een evangelisatie zal zijn, als wij in liefde en niet zonder vreugde de waarheid omtrent Gods heilsplan met de mens weten te communiceren. Wij moeten leren op een positieve en aantrekkelijke manier over seksualiteit, relaties, huwelijk en gezin te spreken. Meer nog vermoed ik dat ons voorbeeld, als katholieken die erin ‘geslaagd’ zijn om de seksualiteit, ons man en vrouw zijn - zoals de catechismus zegt - te ‘integreren in onze persoonlijkheid’7, onze tijdgenoten kan overtuigen, meer dan onze woorden. Het immer benadrukken van de wetenschappelijke en morele waarheid - die ook mij onweerlegbaar lijken - is misschien niet altijd de beste optie. In elk geval weet ik zeker dat mensen die in 'problematische’ seksuele en relationele situaties leven - en ik was ooit één van hen - een ferme toon die het accent op de waarheid legt erg afstoot, als men er al naar luistert en als men het al gewaar wordt. Vaak weten zowel de ‘verkondiger van deze waarheden’ als de ontvangende partij lastig het onderscheid te maken tussen het onderwerp waarover men spreek (in dit geval het fenomeen van de homoseksualiteit, dat geen steun verdient), en de persoon die het aangaat, die altijd en  tegen elke oprijs gerespecteerd dient te worden, hoe hij of zij ook denkt of leeft. Indien onze toon niet de juiste is, kan iemand zich snel aangevallen voelen door degene de waarheid ‘in pacht’ lijkt te hebben. Voorzichtigheid, respect, liefde en vriendelijkheid zijn wat mij betreft sleutelwoorden.

Vincent Kemme

Voetnoten:

1 The gay inspiration underlying the Vatican synod’s interim report (LifeSiteNews)

2 Gerard J. M. van den Aardweg (Wikipedia)

3 'Van homoseksualiteit ben je niet zomaar af' (Katholiek Nieuwsblad) 

4 Over Biofides

5 Narth.com

6 Courage RC

7 Catechismus van de Katholieke Kerk: Roeping tot kuisheid § 2337

 
 

 

Rorate Zoeken