Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

OPINIE: Opnieuw moeite met de mening van Mgr. Bonny

In vervolg op de 'werktekst' van Mgr. Bonny, de bisschop van Antwerpen, aan de vooravond van de gezinssynode van oktober in het Vaticaan, waarin hij zijn verwachtin­gen ten aanzien van de ­synode uiteenzet, laat de Antwerpse bisschop opnieuw van zich horen, nu in een interview met De Morgen. Bonny maakte zich in zijn werktekst zorgen over de 'kloof' die er is ontstaan tussen het officiële kerkelijke­ spreken over seksualiteit en huwelijk en dat­gene wat de kerkgemeenschap van vandaag feitelijk gelooft en beleeft. Hij schroomt niet om het officiële stand­punt van de Kerk, zoals verwoord door de laatste pausen, ter discussie te stellen. Nu wil Mgr. Bonny "binnen de kerk zoeken naar een formele erkenning van de relationaliteit die ook bij veel holebikoppels aanwezig is", een punt dat hij in zijn werktekst ook al had aangetipt. Een vergelijking makend met de 'diversiteit aan legale kaders voor partners' in de samenleving, zou er ook in de Kerk "een diversiteit aan erkenningsvormen [moeten] komen", aldus DeMorgen, vandaag. 

Afgaand op de berichtgeving van De Morgen zou Mgr. Bonny menen "dat holebikoppels een kerkelijke zegen moeten kunnen krijgen." Ook kan een holebirelatie "evengoed aan de criteria van een kerkelijk huwelijk ... voldoen." Voor Bonny zijn "[d]e inhoudelijke waarden ... belangrijker dan de institutionele vraag." De christelijke ethiek gaat naar zijn zeggen "uit van duurzame relaties waarin exclusiviteit, trouw en zorg voor elkaar centraal staan." Ook het 'katholieke man-vrouwmonopolie' om kinderen op te voeden stelt Bonny volgens De Morgen ter discussie. Naast de man-vrouw-relatie "is er nog de openheid voor nieuw leven, of op zijn minst de verantwoordelijkheid die partners opnemen om genereus te zijn in wat men doorgeeft aan kinderen."

Relativering

Met deze uitspraken lijkt me dat Mgr. Bonny aan de vooravond van de opvolging van Mgr. André-Joseph Léonard nu definitief in te zetten op een koers die de relativering van de millennia-oude joods-christelijke en katholieke visie op de menselijke seksualiteit inhoudt. Daarbij zij opgemerkt dat de opvolging van Léonard kerkrechtelijk gezien nog een paar jaar op zich zou kunnen laten wachten. Mgr. Bonny relativeert de huwelijksmoraal van de Kerk ten gunste van een groep mensen die om welke reden ook - misschien vanaf de seksuele revolutie in de 'sixties', ten tijde van de kerkelijke afwijzing maar westerse aanvaarding van 'de pil' - in een volgens de kerkelijk traditie 'ongeordende' seksuele relatie zijn beland.

Dialoog

Als het gaat om de uitdaging om als Katholieke Kerk mensen in die situaties de hand te reiken, dan sta ik aan de kant van de Antwerpse bisschop: wij moéten als katholieke gelovigen en als gemeenschap de dialoog met deze en zovele andere, ja alle mensen aan durven gaan. En die dialoog mag niets van veroordeling van personen in zich dragen, eerder van begrip, vriendelijkheid en persoonlijke betrokkenheid, ongeacht hoe die persoon denkt of leeft. Hoogstens kan op een delicate manier, het fenomeen van de seksualiteit ter discussie gesteld worden, maar nooit de mens die dat fenomeen vertoont. Daar ligt voor veel 'rechtzinnige' katholieken al een heel grote uitdaging. Mensen in 'niet erkende seksuele relaties' zijn allereerst medemensen, wellicht ook mede-gelovigen, ten minste tijdgenoten, buren, familieleden, collega's, kennissen, en het past ons niet hen ook maar op één of andere wijze negatief te bejegenen. Het zin ook mensen met kwaliteiten, zoals het tussenrapport stelde, en menselijke kwaliteiten mogen en moeten gehonoreerd worden. Ook het goede in hun relaties, zoals hun trouwe vriendschap - een beetje zoals David en Jonathan, of Maria en Elisabeth - kan ik onmogelijk afkeuren. Niet weinig 'hetero-koppels' die te koste van zichzelf, elkaar en hun kinderen na een aantal jaar van elkaar scheiden, kunnen een voorbeeld nemen aan de toegewijde vriendschap die 'homo-koppels' kunne beleven. Maar deze relaties in het seksuele trekken staat zo haaks op de manifeste bedoelingen van de Schepper met de mensheid, met zijn biologisch en antropologisch bestaan, dat het mij totaal onverdedigbaar lijkt om daar een kerkelijke erkenning aan te verlenen, zelfs een 'huwelijk' mogelijk maken en kinderen aan toe te vertrouwen. De vraag is of dat het belang van de betrokkenen, niet in de laatste plaats de kinderen, wérkelijk dient, ... of vooral dat van de betrokken volwassenen. 

Water bij de wijn

De vraag is dus of wij voor een positieve bejegening vanuit de Kerk van mensen in 'ongeordende seksuele relaties' zoveel water bij de wijn moeten doen als Mgr. Bonny, ongetwijfeld met de beste intenties, in mijn ogen doet. Zo is het vermeende 'monopolie' van man-vrouwrelaties op de opvoeding van kinderen niet een uitvinding van de mensheid of de cultuur, maar iets dat met de scheppingsorde te maken heeft. Als er zo'n 'monopolie' zou bestaan (ik denk van niet), dan is daar maar één verantwoordelijk voor te houden: God de Schepper van hemel en aarde, waarvan de auteur van Genesis zegt: 'Man en vrouw schiep Hij hen, naar Zijn beeld' (vrij naar Gen. 1,27). En van Jezus weten we in zijn antwoord aan de Farizeeën in Mt 19, 1-12 dat we dat scheppingswoord serieuzer moeten nemen dan zelfs Mozes het deed. Is de houding van Mgr. Bonny te vergelijken met die van Mozes, die 'om de hardheid van de harten' water bij de wijn deden waar het het verbod op echtscheiding aangaat? Zijn we niet bezig 'ons gedrag teveel op dat de wereld af te stemmen', zoals Paulus het zou zeggen (Rom 12, 1-2). Moeten we niet streven naar "wat God van u wil, en wat goed is, welgevallig en volmaakt" (ibid)?

Scheppingsorde

Wat ik mis in het denken van Mgr. Bonny is een denken vanuit de objectiviteit van de scheppingsorde, waar de 'hetero-' seksualiteit (een pleonasme) een basisgegeven is, zowel biologisch als antropologisch, als (moraal-) theologisch. Mogen we vandaag in onze samenleving én in onze Kerk nog van objectiviteit in de beschouwing van de scheppingsorde, en derhalve objectieve morele waarden spreken? De rector van de KU Leuven, Rik Torfs, noemt deze objectiviteit, die Johannes Paulus II en Benedictus XVI zo vurig en rijk beargumenteerd verdedigd hebben, 'dogmatisch'. Daar ben ik het nu eens helemaal mee eens: het gaat hier om 'dogma': een niet weerlegbare opvatting van (het leergezag van) de Kerk namens Jezus zelf, die de Kerk voor dwaling behoedt door de Heilige Geest. Geloven we die dingen nog? Ik denk ik echter niet dat Rik Torfs dit zo bedoelde met zijn 'dogmatisch'. De interpretatie van de christelijke ethiek die Mgr. Bonny hanteert lijkt op zeer gespannen voet te staan van die van de Kerk, in feite ze er in strijd mee te zijn. Of moeten we de encycliek 'Veritatis Splendor' van Johannes Paulus II nu door de papierversnipperaar halen, omdat de Leuvense rector die 'dogmatisch' vindt? Als gehuwde en vader van zes kinderen kan ik mij ook niet herinneren ooit een 'monopolie' op het opvoeden van kinderen nagestreefd te hebben, noch de Kerk. Het gaat om een 'gegeven' rol en verantwoordelijkheid van ouders in een 'man-vrouwrelatie' of 'huwelijk' die een grote verantwoordelijkheid met zich meebrengt als 'mede-scheppers' van God en met het oog op het welzijn van kinderen, boven het eigenbelang. 

Diversiteit

De roep om 'een diversiteit aan erkenningsvormen' kan ik begrijpen vanuit een pastorale bewogenheid om met mensen in relatie te kunnen treden die zich nu mogelijk 'uitgesloten' voelen, vanwege de leer van de Kerk aangaande seksualiteit, maar ook bij gebrek aan passende pastorale initiatieven. Ik juich die bewogenheid toe: het doet denken aan het gaan naar de 'existentiële periferie', zoals paus Franciscus het noemt. Maar de vraag is of we daarom de objectiviteit aangaande 'man-vrouwrelaties', de seksualiteit, de vruchtbaarheid, huwelijk en gezin, moeten ondergraven of ten minste relativeren. Zeker zullen mensen zich verraden voelen: Mannen en vrouwen beleven niet zonder persoonlijke en gezamenlijke offers hun huwelijksengagement en ouderschap als een heilige roeping, niet als een sociaal contract: beeld van God te zijn als man én vrouw in een levengevende liefdesrelatie naar het voorbeeld van de Drie-eenheid zélf. Ze doen dat vanuit een diep geestelijk en beargumenteerd instemmen met de leer van de Kerk. Nu worden ze door een bisschop in zekere zin in de steek gelaten. Hun heilige roeping wordt gedegradeerd als ook andere seksuele relatievormen op erkenning kunnen rekenen. En mensen die te maken hebben met seksuele aantrekking tot personen van hetzelfde geslacht, maar inzien dat dat niet volgens Gods scheppingsplan kan zijn om aan die gevoelens toe te geven en ze offeren om 'kuis' te leven. Dat wil zeggen: ondanks die gevoelens streven naar een "geslaagde integratie van de seksualiteit in de persoonlijkheid en ... de innerlijke eenheid van de mens als lichamelijk en geestelijk wezen" (Catechismus van de Katholieke Kerk § 2337). En die mensen zijn er! Maar ze moeten het nu zonder de steun van de Antwerpse bisschop stellen: de roeping die zij beleven wordt flink op helling gezet. 

Moeite

Ik heb dus - helaas - grote moeite met de denkwijze van onze Antwerpse bisschop. Maar laat er geen misverstand over bestaan dat ik hem ten volle respecteer in zijn terechte bezorgdheid, zijn pastorale bewogenheid voor diegenen die zich 'buitengesloten' voelen. Er zijn echter andere manieren, denk ik, om deze mensen onze diepe christelijke sympathie voor hen als persoon te communiceren, zonder hen te stigmatiseren en nog minder te veroordelen, maar ook zonder de objectieve waarheid omtrent de seksualiteit geweld aan te doen en hen met iets dat minder waar is of zelfs helemaal niet waar te benaderen. We moeten - denk ik - de 'leer van de Kerk' dus niet aanpassen, een leer die op objectieve waarheid, maar minstens zoveel op liefde en barmhartigheid gebaseerd is. 

Vincent Kemme

Lees ook ons commentaar op de werktekst van Mgr. Bonny voor de gezinssynode.

Foto: Wikipedia 

 
 

 

Rorate Zoeken