Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

Paus, anticonceptie, verantwoord ouderschap en de konijnen

Op de terugweg uit de Filippijnen heeft paus Franciscus weer van zich doen spreken door zijn inmiddels traditionele persconferentie 'uit de losse pols' aan boord van het vliegtuig. Op een vraag van een journalist ging hij in op de kwestie van de anticonceptie en liet hij weten dat de visie van de Kerk daarover niet zou veranderen onder zijn pontificaat. Waar het de paus om gaat is ‘verantwoord ouderschap’. Om dat toe te lichten nam hij woorden in de mond waarvoor hij zich vooraf al verontschuldigde: om een goede katholiek te zijn hoeven we niet te doen zoals de konijnen. Waarmee hij aangaf dat het blijkbaar niet de wens van de Kerk is dat wij maar raak doen in de voortplanting om zo groot mogelijke gezinnen te krijgen. Zonder er dieper op in te gaan maakte hij daarbij reclame voor de natuurlijke geboorteregeling, zoals die door de Kerk wordt aanvaard en zelfs voorgesteld. 

Opgelucht

Sommige seculiere media reageerden enerzijds aangenaam verrast door de gedurfde woordkeuze van de paus, maar tegelijk wat teleurgesteld: nu mogen we ook van deze paus geen condoom, pil of spiraaltje gebruiken. Maar ook opgelucht, dat de Kerk niet wil dat we maar zo groot mogelijke gezinnen zouden vormen. Het schrikbeeld van de overbevolking van de wereld is gemeengoed en de discussie over het dichtbevolkte land van de Filippijnen en de grote armoede daar, laaide flink op, om te betogen dat overbevolking tot armoede leidt. Paus Franciscus, die blijkbaar goed bijhoudt hoe de media reageren op zijn uitspraken, nuanceerde die opvatting in de woensdag-audiëntie: dat is een te simplistische voorstelling van zaken. Armoede wordt volgens hem veroorzaakt door de uitsluiting en verwerping van mensen in de samenleving. Hoe dan ook: het is gewoon een demografisch feit: de rijkste regio’s in de wereld zijn over het algemeen de dichtst bevolkte. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de Lage Landen. Terecht is het, te wijzen op de corruptie die in een land als de Filippijnen heerst, en waar de paus ten overstaan van president Aquino in heldere bewoordingen over gesproken heeft. Armoedeproblematiek heeft zelden met overbevolking te maken en zo goed al altijd met slechte verdeling van middelen, corruptie, oorlog, soms natuurrampen, maar die laten zich opvangen door een goed en rechtvaardig georganiseerde samenleving. 

Negatief

Vanuit bepaalde katholieke kringen werd ronduit negatief gereageerd. Hoe kan een paus zich van zulke worden bedienen? En wat te denken van de grote gezinnen, die nu weggezet worden als zou men zich ‘als konijnen’ hebben gedragen? En hoe ongelukkig was het voorbeeld gekozen van die katholieke vrouw die voor een zevende maal via een keizersnede een kind ter wereld liet komen, wat door deze paus als onverantwoordelijk werd beschouwd? Ook dergelijke reacties wereldwijd zijn de paus blijkbaar niet ontgaan, want in dezelfde woensdag-audiëntie sprak hij zijn vreugde uit over de grote gezinnen die hij in de Filippijnen had gezien en betitelde hen als een waar geschenk van God. Waar het de paus in het vliegtuig manifest om te doen was, was een beeld neer te zetten van verantwoord ouderschap. En inderdaad: er zijn omstandigheden, zo leerde paus Paulus VI al, waarin het onverantwoord is om nog meer kinderen te verwekken en het van verantwoord ouderschap getuigt om dat niet te doen. Of de vrouw met de zeven keizersneden daarvan een gelukkig voorbeeld was, ligt aan de verdere specifieke omstandigheden die uit die ene zin van paus niet op te maken zijn. Als grote gezinnen een gave van God zijn, dan is dat niet om de statistieken van de Katholieke Kerk op peil te krijgen, of een land aan een katholieke meerderheid te helpen, maar voor het welzijn van de mensen, de leden van een gezin, de kinderen die er een ‘school voor het leven’ doorlopen, voor de samenleving met een evenwichtige demografische opbouw die bijdraagt aan een stabiele en gezonde economie en voldoende geld om de pensioenen uit te betalen, om het voorbeeld van de paus te hernemen. En inderdaad: het westen is op een haast suïcidale manier bezig met de menselijke seksualiteit en vruchtbaarheid om te gaan, door massale anticonceptie, abortus, met als gevolg: veel  te lage geboortecijfers die demografen geen overbevolking maar een implosie van de bevolking in de komende decennia doen voorspellen. 

Los uit de pols

Rest de discussie over hoe een paus zich zou moeten uitdrukken. Die vraag valt uiteen in twee deelvragen: is het verstandig van paus Franciscus om dergelijke persconferenties, ‘los uit de pols’ aan boord van een vliegtuig te geven?; en welke taal kan een paus zich permitteren? Het voordeel van de stijl van - bijvoorbeeld - paus Benedictus XVI is dat indien hij spreekt, je intellectueel prachtig gepolijste zinnen krijgt, die degene die goed thuis is in de kerkelijke leer bijzonder kunnen smaken, qua inhoud en qua stijl. Het nadeel is dat de meeste journalisten die taal niet begrijpen door gebrek aan vorming en er dan ‘oneliners’ van maken, die de arme intellectuele paus in een volledig verkeerd daglicht plaatsen, waarop er dan weer allerlei verhelderingen moeten komen, die het grote publiek niet of nauwelijks bereiken. Het voordeel van paus Franciscus is dat hij in een taal spreekt die voor vrijwel iedereen goed te volgen is, die de aandacht van de journalisten, de media en het grote publiek gemakkelijk kan trekken en zeer kan aanspreken. Het nadeel ervan is dat het niet zelden minder doordachte formuleringen zijn, die op hun beurt ook weer in een opvolgende audiëntie door de paus zelf of door een woordvoerder wat bijgesteld moeten worden of uitgelegd. Wat je als conclusie er aan over zou kunnen houden is, dat je het als paus niet gemakkelijk goed kan doen. En dat ‘ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is’. Maar nu loop ik het risico mij te oneerbiedig over de opvolger van Petrus uit te laten: hoe kan je een paus voor een ‘vogel’ uitmaken?! En ik hoor daar iemand  denken: voor een ‘vreemde vogel’?! 

Verantwoord ouderschap

Persoonlijk bespreek ik in het apostolaat Biofides nogal eens de thema’s van de menselijke seksualiteit en vruchtbaarheid, anticonceptie, natuurlijke geboorteregeling en ook het wereldbevolkingsvraagstuk en raak ik daarbij aan de thema’s die de paus hier in het vliegtuig kort besproken heeft. Waarover ik mij verheug is het feit dat de paus de optie van ‘verantwoord ouderschap’ onder de aandacht brengt. Overigens zeg ik liever ‘verantwoord omgaan met de seksualiteit en de vruchtbaarheid van de mens’, omdat voor velen in onze contraceptieve cultuur van na de seksuele revolutie de seksualiteit helemaal los is komen te staan van ouderschap. De term ‘verantwoord ouderschap’ veronderstelt al dat het over kinderen krijgen gaat, terwijl seks voor onze tijdgenoten en toehoorders een soort ‘doel op zich’ is geworden. Om voor hen beter verstaanbaar te zijn spreek ik dus liever over seksualiteit en vruchtbaarheid, omdat ik denk dat dit eerder begrepen wordt. Dat vruchtbaarheid tot ouderschap leidt, komt dan vanzelf ook een keer aan de orde. Als je de leer van de Kerk over de menselijke seksualiteit en voortplanting echt kort wil samenvatten, trouw aan Humane Vitae, dan is de taal van ‘verantwoord er mee omgaan‘ wellicht de beste en ook verstaanbaar voor iemand die het niet zonder meer met ons eens is. Niet dat je daarna niets meer uit te leggen hebt, maar het geeft een ander beeld dan wat de wereld vaak denkt: van een Kerk die tégen seks is en waarvan je ‘de pil’ niet mag gebruiken, en waarvan ‘mannen het niet met mannen mogen doen (net als vrouwen niet met vrouwen), kortom: één lange ijst van verboden. Dat is allerminst conform de manier waarop de Kerk er zelf over spreekt. De Kerk spreekt in termen van een liefdesplan van God, waarbinnen sprake is van een scheppingsgebeuren die man en vrouw ten volle ‘beeld van God’ maken, juist in de seksualiteit en vruchtbaarheid binnen het huwelijk, een icoon van de levengevende liefdesgemeenschap die God zélf is, Vader, Zoon en Geest. En met uiteindelijk maar één doel: het volmaakte en eeuwige geluk van alle betrokkenen. 

Aandacht

Indien ik echter deze thema’s bespreek kies ik woorden die enerzijds begrijpelijk zijn, maar tegelijk nooit ‘laag bij de grond’, vulgair of plat. En daarin is de paus verder gegaan dan ik uit mijzelf zou doen, met zijn ‘konijnen’. Ikzelf raak er niet van mijn stuk van en begrijp heel goed wat hij bedoelt, maar ik begrijp ook dat sommigen daar moeite mee hebben. Tegelijk ben ik stiekem blij: de zaak zou bij een meer gepolijste woordkeuze aanmerkelijk minder onder de aandacht zijn gekomen. 

Vincent Kemme

- www.biofides.eu

 

 

 

 

 

 
 

 

Rorate Zoeken