Dagelijks nieuws van Rorate op Face­book en Twit­ter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek per­spec­tief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest inter­es­sante nieuwt­jes van diverse Ned­er­landse, Vlaamse nieuws­bron­nen. Van de berichten die nog op deze site ver­schi­j­nen kri­jgt u — indien u geabon­neerd bent — weke­lijks een elek­tro­n­is­che nieuws­brief, in de nacht van zater­dag op zondag. Bin­nen afzien­bare tijd zal deze pag­ina volledig wor­den herzien. 

Vader­schap in het licht van de nieuwe evan­ge­lisatie

De afgelopen week heeft paus Fran­cis­cus tij­dens zijn weke­lijkse woens­da­gaudiën­tie het onder­w­erp van “het vader­schap” bij de kop gepakt. Hij deed dat in een cat­e­ch­ese bin­nen een catechese-reeks over het gezin, welke zich situeert in het ‘syn­odaal pro­ces’ dat zich uit­strekt over de twee biss­chop­pen­syn­odes over het gezin in de maan­den okto­ber van respec­tievelijk 2014 en 2015. Wie spreekt over “gezin” spreekt over “vader”, hoewel dat in de west­erse cul­tuur al niet meer zo evi­dent is. Hoeveel gezin­nen moeten het van­daag zon­der vader stellen? En daar hoeft vaak niet eens een echtschei­d­ing aan te pas te komen: som­mige vaders sla­gen er ook zon­der echtschei­d­ing in om vri­jwel geheel afwezig te zijn.

 

Uiter­sten

Paus Fran­cis­cus wijst op twee uiter­ste vor­men van vader­schap die wellicht even­veel schade toe­bren­gen aan de kinderen: de autori­taire vader “als cen­sor van het geluk van zijn kinderen en hin­der­nis voor de eman­ci­patie en de autonomie van de jon­geren, … zon­der de per­soon­lijke vereis­ten van hun groei te respecteren, … vaders die hen niet hielpen hun ver­ant­wo­ordelijkheid op te nemen om hun toekomst en die van de samen­lev­ing op te bouwen.” Aan de andere kant is er de vader die “afwezig” is en “ver­vaagd”, “zo gecon­cen­treerd op zichzelf en zijn werk, en soms ook op zijn zel­f­re­al­isatie, dat hij zijn gezin vergeet”. We herken­nen deze twee uiter­sten alle­maal wel, min­stens voor een deel, uit onze eigen omgev­ing. Een getrouwde vrouw was zo bang voor haar zeer dom­i­nante vader, dat zij als meisje al haar spon­tan­iteit ver­loor en in haar huwelijk onbe­wust in de per­soon van haar man, haar vader bestreed. Haar man had zelf zijn vader, die opging in zijn werk buiten het gezin, bijna nooit gespro­ken, wat hem parten speelde in zijn studie-,  loop­baan– en part­nerkeuze, met alle gevol­gen van dien.

 

Het vader­loze tijd­perk

Het thema van de cri­sis rond het vader­schap is natu­urlijk niet nieuw. In 1984 schreef de Utrechtse neu­roloog en psy­chi­ater Alexan­der van der Does de Wille­bois (19281987) het boek Het vader­loze tijd­perk, een “degelijk werk over het vader­prob­leem”, geschreven “in een tijd waarin de man­nelijke autoriteit pas net was afgeschaft”, schri­jft de uit­gever. Een vader­loze maatschap­pij leidt vol­gens de auteur tot ‘een maatschap­pij zon­der oriën­tatiepun­ten, … waar­van de leden jaar na jaar moeil­ijker hun plek zullen kun­nen vin­den.” Geen won­der als het gezin de bouw­steen van de samen­lev­ing is. Een gezin met een “vader­prob­leem” lev­ert kinderen af die slecht in hun vel zit­ten en riskeren eerder een prob­leem voor die samen­lev­ing te wor­den dat een geschenk. Het­zelfde geldt natu­urlijk voor een prob­lema­tisch moed­er­schap. En daar­bij hoeven we niet meteen aan crim­i­naliteit te denken of jonge man­nen die met een geweer zendtijd opeisen bij de nationale tele­visie: het vol­staat de arbeidsongeschikheids-dossiers in te zien of te kijken naar de fric­ties op menige werkvloer en in het gewone maatschap­pelijke leven. “Het vol­staat niet”, zegt Jacques de Bour­bon Bus­set van de Académie Française in de inlei­d­ing van de suc­cesvolle Franse edi­tie, “te zeggen dat de tra­di­tionele waar­den zijn ingestort, zoals het in offi­ciële beto­gen luidt. Er heeft zich in de opvat­ting van het leven zelf een ken­ter­ing voorgedaan, een omk­er­ing van per­spec­tieven.” En in het Katholiek Nieuws­blad klinkt het bij de heruit­gave in 2013: “Van der Does de Wille­bois durft het kind als uit­gangspunt én con­clusie van zijn betoog te nemen. Als kinderen van God kun­nen we immers ook als vol­wasse­nen niet aan ons eigen kind­schap ontsnap­pen. De ver­flets­ing van het menselijke vader­beeld, leidt tot een ver­duis­ter­ing van God.” Is het juist niet de ver­duis­ter­ing van God, die leidt tot een vader­loze cul­tuur? Wij zijn in een agnos­tis­che en mate­ri­al­is­tis­che cul­tuur geneigd vanuit de werke­lijkheid van — in dit geval — het aardse, ‘biol­o­gis­che’, vader­schap op te klim­men naar een mogelijk vader­schap van een mogelijk bestaande God. Maar in feite is het net ander­som. Het aardse vader­schap is een afspiegeling van het ‘vader­schap’ van God dat we door Chris­tus hebben leren ken­nen. Het woord vader — legt de paus uit — wordt door Jezus gebruikt “om zich tot God te wen­den en zijn bij­zon­dere band met Hem te ver­tolken. Het heilige geheim van de intimiteit van God, Vader, Zoon en Geest, dat Jezus ons geopen­baard heeft, vormt het hart van ons chris­telijk geloof”, aldus de paus. Wie God uit de cul­tuur bant, legt de bijl aan de wor­tel van elk vader­schap en bew­erkt een cul­tuur waar­bij mensen zélf ‘god’ zijn en ‘vader’ van alles, echter zon­der de wijsheid die nodig is om die ver­ant­wo­ordelijke taak naar behoren te vervullen. Daarmee is de gehele cul­tuur in gevaar gebracht: het gezin en de gehele samen­lev­ing. 

 

Gevol­gen

Paus Fran­cis­cus gaat nader in op de gevol­gen van afwezigheid van de vader­figuur in het gezin en in de samen­lev­ing. “De afwezigheid van de vader­figuur in het leven van kinderen en jon­geren veroorza­akt leemtes en kwet­suren die heel erg kun­nen zijn”. Hij wijst op “afwijk­end gedrag van kinderen en ado­les­cen­ten” dat “gro­ten­deels aan dat tekort te wijten is, het gebrek aan voor­beelden en lei­d­ing in hun dagelijks leven, het gebrek aan nabi­jheid, aan liefde van­wege de oud­ers.” Een vader moet ”een ‘kam­er­aad’ voor zijn zoon … zijn, maar zon­der te ver­geten dat hij vader is! Als hij zich alleen als kam­er­aad gedraagt, op gelijke voet met zijn zoon, zal dat zijn zoon geen goed doen.” Waar de  paus niet over sprak is de mogelijke relatie die er bestaat tussen de invulling van de vader­rol en het fenomeen van de homosek­su­aliteit. Een Amerikaans insti­tuut dat psy­chol­o­gis­che begelei­d­ing aan­biedt aan — vooral — man­nen met same-sex-attraction, sek­suele gevoe­lens voor per­so­nen van het­zelfde ges­lacht, zegt dat hij niet wil bew­eren dat de afwezigheid van vaders in een gezin altijd tot homofilie leidt, maar de ervar­ing leert hem wel dat alle man­nen die zich met deze gevoe­lens bij hem melden geen, of een prob­lema­tis­che relatie met hun vader had­den gehad. Dat psy­chi­aters daar nogal wat suc­ces hebben met de ‘behan­del­ing’ van deze gevoe­lens wordt hen maatschap­pelijk niet in dank afgenomen. De paus vindt echter dat die samen­lev­ing ook “een zekere – wij kun­nen zeggen, vader­lijke — ver­ant­wo­ordelijkheid [heeft] voor de jon­geren, een ver­ant­wo­ordelijkheid die zij soms ver­waar­loost of slecht uitoe­fent. Ook zij laat hen dik­wi­jls ver­weesd achter en biedt hun geen waarheid als per­spec­tief.” 

 

Evan­ge­lisatie

Indien het vader­schap in onze cul­tuur een cri­sis door­maakt, kun­nen we ons uit­put­ten in analy­ses en reme­dies, die zich op een menselijk niveau afspe­len. Maar indien het vader­schap een god­delijke oor­sprong heeft, zoals ons geloof ons leert, moet de heront­dekking ervan gestalte kri­j­gen door een nieuwe verkondig­ing van Gods vader­liefde, zoals Jezus ons die heeft geopen­baard. Het evan­gelie moet opnieuw verkondigd wor­den en wel in het bij­zon­der op het ter­rein van vader­schap, moed­er­schap, ver­ant­wo­ord oud­er­schap (zoals we onlangs van de paus in het vlieg­tuig uit Manilla nog mochten verne­men), huwelijk en gezin. Het is pre­cies daarover dat de Kerk nadenkt tij­dens  het syn­odale pro­ces waarin we ons nu bevin­den. Een essen­tiële bij­drage kan echter niet alleen van de paus of de syn­ode­vaders komen. Het voor­beeld van chris­telijke gezin­nen, waar een gezond vader­schap wordt beleefd, waar vaders niet af– maar aan­wezig zijn, waar werk in dienst staat van het gezin, waar de vader een gezond, hem van Godswege gegeven gezag heeft, zich ver­ant­wo­ordelijk wetend naar zijn eigen Hemelse vader toe,  zon­der te ver­vallen in over­dreven macht­suit­oe­fen­ing: het voor­beeld van gezin­nen waar het vader­schap op een gelukkige manier beleefd wordt zal de belan­grijk­ste bij­drage zijn aan die nieuwe evan­ge­lisatie. Vaders zijn in feite dus geroepen op heili­gen te zijn. Eve­nals hun echtgenotes, natu­urijk.  

 

Vin­cent Kemme

 

Links

 

 

 
 

 

Rorate Zoeken  

Rorate Nieuws­brief


Ont­vang HTML?