Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

Antwerpse bisschop Van den Berghe: Liturgie en maatschappelijk engagement hebben mekaar nodig

Antwerpse bisschop Van den Berghe: Liturgie en maatschappelijk engagement hebben mekaar nodig
ANTWERPEN (RKnieuws.net) - De Belgische bisschoppen hopen dat van het Jaar van de liturgie volop gebruik zal gemaakt worden om na te denken over de vragen: wat is liturgie? Waarover gaat liturgie? Wat zijn onze goede en minder goede punten? Dat zegt Mgr. Paul Van den Berghe, bisschop van Antwerpen.


Volgens de bisschop wordt de liturgie vandaag sterk gewaardeerd. Een tijd lang is eigenlijk minachtend gesproken over liturgie ten voordele van maatschappelijke inzet, vindt de bisschop.

"Vandaag lijkt het besef toegenomen dat liturgie en maatschappelijk engagement mekaar nodig hebben. Het gaat immers om dezelfde christenen, die één hart hebben om de medemens én God te beminnen".

"Opvallend is dat er veel zorg en werk wordt besteed aan het vieren van de liturgie. Er is een enorme betrokkenheid gegroeid én een sterk gevoel voor de noodzakelijke band van de liturgie met het leven. Ook dat men vlug gekwetst raakt als het over liturgie gaat, toont de waarde die liturgie heeft. Maar waarden kunnen botsen. En moeten we niet van tijd tot tijd onze waarden uitzuiveren? "

"We vieren graag en goed. We vieren het leven en ons geloof. Maar vieren we wel voldoende het geheim van de liturgie? Er is een sterke bekoring om onszelf te vieren, in plaats van God. In onze liturgie zijn we ook erg gevoelig voor een doorleefde gemeenschapsbeleving".

Ook dat is een sterke waarde, stelt de bisschop. "Maar hoe tonen we de gemeenschap met de Heer Jezus, die het middelpunt is van onze liturgie? Waarom keren wij ons als gemeenschap nooit naar de verborgen God? "

"Maakt het vieren van de liturgie, gezeten rond het altaar, het ons symbolisch moeilijker om ons naar de onzichtbare Aanwezige te keren? "

"We hebben onze liturgische samenkomsten ook vaak gebruikt om te leren, om catechese te geven. Dat is op zich ook goed, want liturgie is gebaat met momenten om de zin en betekenis te laten oplichten. Maar catechese mag niet alles overwoekeren. De kern van de eredienst is de gericht-heid naar de Heer. Je mag een gebed dus niet gebruiken om je naaste iets te leren".

"Daarvoor mag je God niet gebruiken. Tot God moet je bidden. En dat is iets anders. Je kan wel een apart moment hebben om aan te zetten tot acties. En dan weer opletten dat liturgie niet volledig samenvalt met de promotie van een actie".

Liturgie heeft te lijden onder de culturele omslag, die alles naar eigen hand wil zetten. Onbewust gaan we steeds uit van het subjectieve aanvoelen, van ons ‘ik’. Ook dit is een waarde. Wanneer ‘ik’ een geloofsbelijdenis uitspreek, moet deze inderdaad kunnen uitdrukken wat ‘ik’ geloof. Maar daarom moeten niet de teksten naar onze hand gezet worden!

Het Nieuwe Testament gaat uit van de verkondiging van het woord. Geloof is een antwoord op dat woord. Het gaat dus om het aanvaarden van de boodschap waar je je met heel je kracht achter zet. Voor de geloofsbeleving is dit van wezenlijk belang. Geloven is ‘ja’-zeggen op een verkon-digd woord. Misschien moet dit sterker worden aangebracht in de gelovige opvoeding.

Daarmee samenhangend is de vraag: kunnen we een rechtmatige creativiteit verzoenen met een volwassen gelovige gehoorzaamheid? Een mens kan niet zonder gehoorzaamheid. Daartegenover staat dat rebelleren een vorm kan zijn van gehoorzaamheid aan een diepere roep tot rechtvaardig-heid. Maar altijd tegen alles rebelleren, dat houdt geen mens vol.

Hoe doen we dit dan in de eredienst? De bisschop houdt voor niet te vervallen in een extreem. Er is wel degelijk ruimte voor creativiteit in de liturgie, maar niet op alle plaatsen. Een volledig gewijzigde of aangepaste liturgie doet de liturgie in de verschillende kerken ook steeds meer uit een groeien. Bewaren we de eenheid of spelen we alleen kerkje? Ook dat is een grote zorg.

Achter de zorgen gaat één groot visioen schuil. Want liturgie is een gezegende ruimte, vooreerst om de naam van God te noemen. Aan tafel of in het openbaar leven kunnen we dat nauwelijks of niet. In de liturgie kunnen we met liefde en dankbaarheid spreken over de God van Jezus. Onze God is niet zomaar een naamloze kracht of een neutraal, vaag gegeven, maar God, vader - abba van Jezus, een levende persoon, die we moeten kunnen noemen als grond van alles wat bestaat.

We staan hier voor de taak het monotheïsme zelf echt te herontdekken. Het monotheïsme vat de bisschop zo samen: niets in de wereld is God, maar alles behoort tot Hem. God is met ons begaan. Maar hoe kan ik dit vasthouden, met alle zware menselijke drama’s, waarbij de vraag komt: waar is God dan? Je kan hier niet op antwoorden hoe God dat allemaal wel ziet... Het blijft een myste-rie, waar ook wij moeten in- groeien. Zo kan liturgie ook opvoeden, groei geven aan het geweten, helpen om te zien waar het op aan komt.

Liturgie is een ruimte om te groeien in verbondenheid met Christus. We moeten dus het evangelie ter hand nemen, het boek blijven openleggen, kijken naar zijn leven en sterven,... En bidden in Zijn naam. Dat zijn dan onze voorbeden. De bisschop vindt voorbeden grandioos. Immers, je mag op de plaats van Jezus gaan staan, je mag kijken naar concrete situaties om dan te worstelen met de vraag: wat wil de God van het verbond dat hier gebeurt? Opdat onze voorbeden écht voorbeden zouden zijn, moet je doodeenvoudig zeggen wat je aan de Vader daarvoor vraagt. Dat is bovendien écht gemeenschapsvormend. Wij maken die voorbeden soms zo moeilijk!

Liturgie is een gezegende ruimte om gemeenschap te vormen in Jezus naam. We moeten wel goed zien dat de liturgische gemeenschap uiteindelijk ook een beperkte gemeenschap is. De kracht van een parochie moet zich ook tonen buiten haar liturgische leven. Hier toont zich de kwetsbare kant van de sterk ontwikkelde trend van ‘keuze-parochie’. Omgekeerd kan de liturgie ook de gemeenschap activeren, door in het zendingswoord of de voorbeden, heel concreet te vragen om iets te doen.

Liturgie is een gezegende ruimte waar het leven binnenkomt, zowel persoonlijk als collectief. Want we kunnen inderdaad tot het besef komen dat we als gemeenschap een wat donkere weg zijn opgegaan. Waarom dit niet samen leggen in een collectieve boeteviering?

En hoe vaak gaan onze vieringen niet over andere dingen, veraf,... Komt het échte leven wel binnen in onze liturgie? Inderdaad, alles kan binnen komen in de liturgie, maar niet om het even hoe. De dingen van het leven hebben een zeker transformatie nodig. En omgekeerd kan hierdoor het besef groeien dat de ‘zaken van het geloof’ tot het leven behoren, ja er de diepte van uitmaken.

Liturgie is een ruimte voor het scheppen en beleven van schoonheid. Schoonheid mag hier heel breed begrepen worden: zang, muziek, stijl van spreken, lichaamshoudingen, vormgeving van ruimte, versiering,... Schoonheid kan ook een emotionele ervaring zijn. Een gevoelloze liturgie is niet goed, maar een te emotionele, te familiaire liturgie ook niet. Er moet dus een zekere vormge-ving zijn én warmte.

Liturgie kan geweldig pakkend en troostend zijn en zo in een spanning komen te staan met het gewone leven na de liturgie. De twee ervaringen zijn volgens de bisschop nodig: het enthousiasme van een warme viering, de soms zo andere thuiskomst en dan toch gewoon kunnen verder gaan.

Wie liturgie echt ten diepste waardeert, zal de grenzen respecteren van de liturgie en inzien dat dienstbaarheid, trouw in het leven, de liefde voor God én medemens, éven belangrijk zijn. In die geest willen wij het ‘Jaar van de liturgie’ binnenstappen en er echt een jaar van begrip van maken, besluit de bisschop. (tb)
 
 

 

Rorate Zoeken