Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

Orgel van abdijkerk Grimbergen herrijst na 37 jaar

Orgel van abdijkerk Grimbergen herrijst na 37 jaar
GRIMBERGEN (RKnieuws.net) - Op 11 juli 1967 blies het Kerckhofforgel in de abdijkerk van Grimbergen zijn laatste adem uit, nog wel tijdens een priesterwijding. Gedurende zowat 37 jaar bleef het stemloos. Ondertussen streefden velen naar eerherstel voor dit monumentale instrument. Tijdens de inauguratiefeesten op 24, 25 en 26 september zal het orgel na bijna vier decennia opnieuw weerklinken.
De abdij- en parochiegemeenschap van Grimbergen hebben reden tot feesten. Na een jarenlange ‘revalidatie’ wordt het vernieuwde orgel in de abdijkerk eind september opnieuw in gebruik genomen.

Het gerestaureerde orgel telt 41 registers en zowat 2.800 pijpen. Het nieuwe binnenwerk is opgebouwd in de historische orgelkast van het Forceville-Goynautorgel uit 1751. Deze orgelkast werd in 1910 door de Brusselse orgelbouwer Jean Emile Kerckhoff verbreed met twee tussenpanelen. Tegelijk sloopte hij de achterwand van de kast, om deze ruimte tot tegen de muur te kunnen uitbouwen. Het resultaat van die ingreep was een ‘verminkt’ orgelmeubel met deels open zijwanden en zonder achterwand. Nu heeft de orgelkast opnieuw passende zijpanelen en een volledig nieuwe achterwand gekregen.

Deze orgelkast herbergt het hoofdwerk met 11 registers, het bovenwerk met eveneens 11 registers en het pedaal met 9 registers. De orgelkast van het 10 registers tellende rugwerk is volledig gereconstrueerd in de borstwering van het doksaal.

Dat het oorspronkelijke Forceville-Goynautorgel toch wel van enige betekenis was, valt onder meer af te leiden uit zijn vermelding in een Noord-Nederlandse publicatie uit 1788. Daarin staat het Grimbergse orgel vermeld in een overzicht van "de merkwaardigste kerkorgels in Friesland, Groningen en elders". Onder abt Jan-Baptist Sophie werden in 1765 grote aanpassingswerken uitgevoerd aan dit instrument. Het kreeg een bredere onderbouw en een meer monumentale bekroning. Dit orgel heeft de woelige periode van de Franse Revolutie onaangeroerd doorstaan en bleef ook grotendeels gehandhaafd tot in 1910.

Ziek

In dat jaar transformeerde Kerckhoff het orgel helemaal tot een romantisch, symfonisch orgel met drie klavieren. Van het vroegere pijpwerk van Forceville-Goynaut en van latere interventies - door onder anderen Van Peteghem - bleef niets over. Kerckhoff plaatste een fabrieksmatig orgel, waarbij het pijpenmateriaal bovendien heel wat minder tin bevatte dan in het contract was voorzien. Hierdoor werd het bestaande pijpwerk na verloop van tijd aangetast door een metaalziekte, waarna het stilaan verpulverde.

Voor de orgeldeskundigen die dit restauratiedossier ter harte hebben genomen, leed het geen twijfel: het Kerckhofforgel kon als zodanig niet worden behouden en gerestaureerd. De ingreep op het voormalige Forceville-Goynautorgel was immers te drastisch geweest. Bovendien was het pneumatische loden buisjessysteem onbetrouwbaar gebleken. Uiteindelijk koos men ervoor om het nieuwe pijpwerk volledig onder te brengen in het historisch gegroeide, barokke orgelmeubel.

Na deze restauratie is het grootste orgel in de Sint-Servaasbasiliek in feite een nieuw instrument, geplaatst in een bestaande orgelkast. Daarbij werden Hollands-Duitse stijlelementen uit de baroktijd verwerkt in een instrument met drie klavieren en een rijke pedaalbezetting. Hierdoor beschikt men over een grote waaier van klankmogelijkheden. Het resultaat is een groot polyfoon barokorgel, uitermate geschikt voor de uitvoering van orgelwerken van J.S. Bach alsook van diens tijdgenoten en voorlopers. Terecht kan het worden getypeerd als een Bach-orgel. Uiteraard leent de klankrijkdom van dit instrument zich ook voor de uitvoering van hedendaagse kerkliederen.

Restauratie

Het restauratieconcept werd uitgewerkt in overleg met de Dienst Monumentenzorg en orgeldeskundige Kamiel D’Hooghe. De architecten Jan Van Roy en Johan Van Lysebeth zorgden voor het ontwerp en de opvolging van het dossier. Voor de uitvoering van de restauratie deed men een beroep op Ghislain Potvlieghe-De Mayer. Dank zij subsidies van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, het Provinciebestuur van Vlaams-Brabant en het Gemeentebestuur van Grimbergen werd de restauratie ook financieel realiseerbaar.

Hommage

Het inauguratieweekend is tevens een hommage aan abt Petrus Wagenaar, die naar aanleiding van zijn 75ste verjaardag afscheid neemt als prelaat van de norbertijnenabdij in Grimbergen. Sinds oktober 1982 leidt hij de abdij, die momenteel meer dan dertig leden telt. Onder zijn impuls zijn voor de abdijkerk drie merkwaardige instrumenten gemaakt.

Het eerste was het kleine, maar groots klinkende Sweelinckorgel, gebouwd door Ghislain Potvlieghe. Dit orgel staat momenteel in Erpe-Mere. Het tweede was het poëtische, kleurrijke koororgel, dat door Joris Potvlieghe werd gebouwd. Ook na de inhuldiging van het vernieuwde orgel zal men dit koororgel nog blijven gebruiken, zowel voor de begeleiding en opluistering van de vieringen van de kloostergemeenschap, als voor de begeleiding van de meest diverse koorpraktijken binnen de abdij- en parochiegemeenschap. Als bekroning volgt nu dus de wijding en bespeling van het gerenoveerde, monumentale orgel aan de westelijke muur van de abdijkerk. Deze instrumenten zouden er niet gekomen zijn zonder de volgehouden inzet en de ruimdenkendheid van prelaat Petrus Wagenaar.

Programma

Op vrijdag 24 september om 20 uur zal de prelaat het vernieuwde orgel inzegenen. Na toespraken door burgemeester Eddy Willems van Grimbergen en door pastoor Gereon van Boesschoten, volgt het inauguratieconcert door Kamiel D’Hooghe. De toegang is gratis. Na het concert biedt het gemeentebestuur van Grimbergen een receptie aan.

Ook tijdens het weekend zijn er nog twee inauguratieconcerten. Op zaterdag 25 september om 20 uur bespeelt Lieve Van de Rosteyne het orgel en is er de creatie van ‘Trumpet Te Deum’ van Vic Nees met medewerking van het kamerkoor Musa Horti en sopraan Els Crommen. Kaarten voor dit concert kosten 10 euro of 5,50 euro. Het gratis slotconcert met Ludger Lohmann uit Duitsland vindt plaats op zondag 26 september om 15.30 uur.

Naast de concerten zijn er ook vijf orgelaudities gepland, als omkadering van de eucharistievieringen in het weekend. Tijdens de eucharistieviering van zaterdag om 18 uur zingt het koor Basaltes en speelt Lieve Van de Rostyne op het orgel. Op zondag worden de eucharistievieringen van 8.30 uur en 18 uur opgeluisterd door organist Peter De Waele. In de viering om 10 uur treden organist Kamiel D’Hooghe en het Gregoriaans Abdijkoor aan. Om 11.30 uur wordt de viering opgeluisterd door de Sint-Ceciliacantorij en de organisten Edward Mergaerts en Adrien Fauconnier. De orgelaudities beginnen telkens een kwartier voor aanvang van de eucharistieviering.

Beiaardconcert

Op zondag 26 september zullen niet alleen orgelklanken weerklinken in Grimbergen. Naar jaarlijkse gewoonte eindigt het beiaardseizoen in Grimbergen met de Pater Feyendag. Dit jaar zal gastbeiaardier Lode Schynkel het beiaardseizoen feestelijk afsluiten om 16.45 uur. Wie ten volle van deze hemelse klanken wilt genieten, vindt daartoe gratis luisterplaatsen in de abdijtuin. Samen met de geplande orgelconcerten en orgelaudities in de abdijkerk, garandeert dit beiaardconcert een bijzonder muzikaal weekend in Grimbergen. (tb)
 
 

 

Rorate Zoeken