Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

Terugblik op de eerste van twee gezinssynodes in Rome

De afgelopen weken zijn we getuige geweest van een unieke gebeurtenis in het katholieke leven: bisschoppen uit de gehele wereld waren bijeen om met elkaar van gedachten te wissen over het huwelijk en gezin in de context van de nieuwe evangelisatie. Op basis van een wereldwijde enquête onder bisschoppen in de gehele wereld was duidelijk geworden dat met name in het Westen er nogal een kloof is tussen de visie van de Kerk op seksualiteit, relaties en vruchtbaarheid, enerzijds, en de manier waarop daar in de met name de westerse wereld mee omgegaan wordt anderzijds, ook door katholieke christenen. Paus Franciscus heeft het dringend nodig geacht om dit vraagstuk grondig te bekijken en scheef er een 'synodaal proces’ voor uit over een periode van twee jaar, waarvan we de aftrap nu beleefd hebben. 

Eerste week

Het eerste resultaat van de synode was een werkdocument dat de discussies van de eerste week samenvatte. Het document ontketende een storm in de Kerk en in de de media, bij vriend en vijand van de ‘katholieke doctrine’. Voor de één was het de eindelijk verhoopte ‘relaxatie’ van de ‘strenge’ houding van de Kerk op het gebied van de seksualiteit en de samenlevingsvormen, voor de ander was het een schandalig afstand nemen van de aloude en constante leer van de Kerk. Bepaalde groepen van mensen, zoals homoseksuelen werden nu eindelijk eens positief bejegend, volgens de een, maar zouden volgens anderen veel te gemakkelijk in de Kerk opgenomen moeten worden, alsof er met homoseksualiteit niet zoveel mis is. En natuurlijk was er het oververhitte debat rond het al dan niet mogen ontvangen van de communie tijdens de eucharistieviering door hertrouwde gescheidenen. Afgaande op de media leek het daar zo’n beetje over te gaan. Ook bisschoppen en kardinalen uitten zich in interviews en namen soms wel erg duidelijk afstand van hun broeders in het ambt. Tegelijk waren er minstens zoveel getuigenissen van bisschoppen die minder opvielen in de media maar die de week als een broederlijke ontmoeting typeerden, waarin - op aandringen van de paus - frank en vrij gedachten met elkaar uitgewisseld konden worden. 

Week twee

De tweede week, waar op basis van de voorliggende tekst in taalgroepen gediscussieerd werden, resulteerden in een nieuw document dat inhoudelijk flink bijgesteld was in de richting van de visie van de Kerk op huwelijk en gezin, ten koste van bepaalde passage waarin een verregaande handreiking werd gedaan naar mensen met andere opvattingen of levensgewoonten. Vanzelfsprekend werd deze tekst door sommigen hartelijk verwelkomd, andere waren teleurgesteld: de verhoopte vernieuwing paus Franciscus zou weer zijn teruggedraaid. Een veelgehoorde kritiek echter op het eerste document was dat alle aandacht leek uit te gaan naar mensen in ‘onregelmatige’ situaties, terwijl de huwelijken en gezinnen die - soms niet zonder moeite - er wél in slagen Gods plan voor man en vrouw vorm te geven nauwelijks enige ondersteuning kregen. En men vond dat  dat plan van God dat in de Bijbel en de traditie aan ons is ‘geopenbaard’ er niet in voorkwam. In die zin was een bijstelling volgens de meeste bisschoppen beslist nodig, maar de vraag is dan natuurlijk weer hoe de nieuwe tekst ontvangen zal worden. De positieve zinsneden over mensen in ‘onregelmatige situaties’ moesten het een beetje ontgelden. 

Werkdocumenten

Wat vaak uit beeld verdwijnt is de status van dergelijke documenten. Het zijn geen standpuntbepalingen van der Kerk maar discussiestukken, werkdocumenten. Toch reageren velen, bisschoppen, priesters, journalisten, gelovigen en ongelovigen die je spreekt, alsof zaken nu al geregeld zijn en de kaarten al geschud zijn. Niets lijkt minder waar. Allereerst is datgene wat de Kerk de afgelopen decennia en eeuwen over deze zaken gezegd heeft ,niet opeen ‘oude koek’, achterhaald of zo. Bovendien zal de paus als ‘hoogste baas’ pas na de tweede synode in 2015 zijn conclusies trekken. Wat de Kerk daarbij beoogt is het beste voor haar leden en voor de hele mensheid naar voren te brengen, dat wat werkelijk waar is omtrent het bestaan van man en vrouw en goed voor hen om te beleven. Dat doet zij op basis van de openbaring die tot ons komt door de bijbel en de traditie, niet zonder te luisteren naar de vragen, opvattingen en ook noden van de mensen. Maar uiteindelijk gaat het niet om onze ‘eigen wijsheid’ maar om die van God die door de leerstellige en pastorale houding van de Kerk heen moet spreken. 

Duidelijkheid

Soms moet zij daarbij duidelijkheid bieden over wat zij meent - niet over één nacht ijs gaand - dat bepaalde zaken niet goed zijn voor de mens of gewoon niet waar. Dat kan voor mensen in bepaalde situaties of met bepaalde denkbeelden een confrontatie inhouden. Op dat moment is het van belang altijd persoon en zaak uiteen te houden. Het is niet omdat de Kerk bepaalde samenlevingsvormen niet als verstandig, niet conform  Gods wijsheid kan beschouwen, dat zij betrokkenen in die situaties niet als mens zou waarderen, hun capaciteiten en talenten niet zou onderkennen, de waardigheid van hun persoon niet zou willen onderlijnen of hen niet welkom zou willen heten. De kunst is dus om personen en zaken ven elkaar weten te onderscheiden. De kunst is ook om een taal te ontwikkelen - en dat lijkt de opzet van de paus - die recht doet aan wat objectief gezien waar is en goed voor de mens, zonder ook maar iemand onnodig voor het hoofd te stoten. Tegelijk zal het niet altijd mogelijk zijn om uitsluitend positieve boodschappen af te geven, als we zien dat er dingen mislopen. Dan heeft de Kerk de morele verplichting om in liefde de waarheid wat meer te accentueren, zoals ouders dat wel eens bij een kind moeten doen.   

Terug naar de bisdommen

De tekst die nu het resultaat is van deze synode en nog in andere talen dan het Italiaans moet verschijnen, is dus opnieuw een discussiestuk, een werkdocument, geen standpunten van de Kerk, ook al kan je het denken van de Kerk er natuurlijk wel in lezen. Bisschoppen keren terug naar hun landen om in hun bisschoppenconferenties en bisdommen een jaar lang over dit onderwerp verder na te denken en te praten. Wat we zouden vergeten is dat we dat proces zouden moeten situeren in de nieuwe evangelisatie. Het zou dus niet allen moeten leiden tot felle debatten over seksuele moraal, samenlevingsvormen, al dan niet toegelaten worden tot de communie, maar over hoe het gezin in een geseculariseerde wereld een plaats van geloof en van nieuwe  evangelisatie zou kunnen zijn. De focus lijkt nu wat zwaar te liggen op wat men als problematische situaties ziet: maar er zijn ook gezinnen die een ware ‘huiskerk‘ zijn en geloof, hoop en liefde om zich heen verspreiden. 

God

Een laatste aspect dat ons inziens wordt onderbelicht is dat de Kerk uiteindelijk niet slechts door bisschoppen wordt bestuurd, met als eerste onder gelijken die van Rome, maar dat er ook nog zoiets of Iemand bestaat als God, die deze Kerk nu al 20 eeuwen door woelige baren leidt, inclusief intriges en wangedrag onder bisschoppen, die van Rome soms niet uitgezonderd, ruzies en conflicten, dwalingen en misstappen. Te gemakkelijk wordt de Kerk als een louter menselijke instelling bezien, als zou het slechts van menselijke vaardigheden afhangen of men slaagt tot een consensus te komen. En als je dan ziet met welke al te menselijke en soms minder fraaie uitlatingen, ook van bisschoppen, dat gepaard gaat, dan denk je: hoe moet dat goed komen? Maar menselijk gesproken is het onverklaarbaar dat de Kerk er na al die eeuwen nog is en blijft groeien op wereldschaal en met wisselend succes dat goede nieuws van de mensgeworden tweede goddelijke persoon door blijft geven. Het zou ons dus enerzijds moeten verbazen als der tijdens zo’n synode geen gespierde discussies zouden zijn tussen bisschoppen en kardinalen én de paus.  Maar het zou ons nog méér moeten verbazen, ja het is uitgesloten als we Christus mogen geloven, dat de Kerk deze storm niet te boven zou komen en uiteindelijk een aan onze tijd aangepast antwoord weet te formuleren op de vragen die er over het man- en en vrouw-zijn, de seksualiteit en de vruchtbaarheid, het huwelijk en het gezin, in een open en respectvolle dialoog met mensen in om het even welke levenssituatie en in een context - daar herinnert ons emeritus-paus Benedictus XVI ons deze week via zijn secretaris nog even aan - van evangelisatie. Dat hangt ook niet alleen van bisschoppen af maar van alle betrokkenen, priesters, religieuzen, leken, en in niet in de laatste plaats van God, die door zijn Geest op een mysterieuze wijze zijn Kerk op aarde nieuw leven geeft, blijft inspireren en steeds weer uitzendt om in vreugde het goede nieuws aan alle mensen te brengen van zijn liefde en barmhartigheid. 

Vincent Kemme

 

 

 

 
 

 

Rorate Zoeken