Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

Column - Feit en fictie in het katholieke nieuws

De afgelopen week hebben we weer eens vast kunnen stellen hoe lastig het is om feit en fictie in de katholieke berichtgeving uit elkaar te houden. Twee voorbeelden die in het oog springen, maar we zouden er veel meer kunnen noemen. 

Paus-emeritus Benedictus XVI zou volgens sommige media ‘het synodaal proces’ rond huwelijk en gezin hebben willen beïnvloeden. U weet dat er in oktober een bijzondere bisschoppensynode was, waar bisschoppen van over de gehele wereld bijeen kwamen om te spreken over huwelijk en gezin. Een in de media sterk uitvergroot thema was de onmogelijkheid binnen de Kerk voor gescheiden mensen die hertrouwd zijn om in de mis de communie te ontvangen. De Duitse kardinaal Kasper maakt zich sterk voor een versoepeling van de praktijk op dat punt, waarbij hij een tekst van de jonge theoloog Jozef Ratzinger, de latere paus en nu emeritus paus Benedictus XVI, citeert, die daar in 1972 ook mogelijkheden voor  ziet. 

Gecorrigeerd

Later, als belangrijkste theoloog en ‘verantwoordelijke voor de geloofsleer‘ naast paus Johannes Paulus II heeft hij afstand van dat standpunt genomen en ook als paus is dat zo gebleven. Nu zijn opvolger, paus Franciscus, kardinaal Kasper de ruimte geeft om zijn punt opnieuw te maken en andere kardinalen, zoals Burke, dat idee bestrijden, en kort nadat de eerste van de twee gezinssynodes is afgelopen, wordt de tekst van Ratzinger uit 1972 opnieuw uitgeven in een gecorrigeerde versie. Die correctie en de publicatiedatum worden al snel geïnterpreteerd als een interventie van de emeritus-paus in de discussie, terwijl hij beloofd had zich volledig op de achtergrond te houden en zijn opvolger niet in een onmogelijke situatie te brengen door vanuit zijn kleine klooster in de Vaticaanse tuinen, waar hij als een monnik zou leven, toch van zich te laten horen. 

Klinkklare onzin

Wat blijkt het geval: er is sowieso geen sprake van een nieuw feit: de herziene tekst uit 1972 verwoordt het standpunt dat Benedictus al decennia lang inneemt, zodat niemand zich kan verbazen over de inhoud ervan. Maar ook de timing staat los van het synodale proces, omdat de congregatie van de geloofsleer al tijden bezig is met de heruitgave van Ratzingers werken (de man heeft een bibliotheek vol geschreven) en het toeval wil dat die ene tekst in het kader van die heruitgave nu net na de synode van de drukker en dus opnieuw onder de aandacht komt. Daar is geen opzet bij: hoogstens kan je het - zoals een Amerikaanse commentator het ‘providentieel’ noemen, tenminste als je het met Ratzinger/Benedictus eens bent en niet met Kasper, zoals deze Amerikaan en schrijver dezes. Benedictus XVI zelf noemt de aantijging van inmenging in het synodale proces ‘klinkklare onzin’. 

Ruzie?

Het tweede voorbeeld betreft de berichtgeving over diezelfde synode voor huwelijk en gezin, waar volgens bepaalde media sprake zou zijn van twee kampen die elkaar hevig bestrijden. Kardinaal Dolan, de aartsbisschop van New York, zei daarover kort na de synode voor de Amerikaanse televisie, dat hij na afloop, toe hij de kranten las, de indruk had dat hij bij een andere synode was geweest dan waar de journalisten over schreven. ‘Was er dan nog een andere synode Rome, die weken?’ vroeg hij zich lachend af. Paus Franciscus uitte zich de afgelopen week in dezelfde termen, tijdens de audiëntie op woensdagmorgen op het Sint-Pietersplein. Er werd frank en vrij gediscussieerd, maar er waren geen twee kampen en er is geen ruzie gemaakt. 

Gestraft

Ook meenden bepaalde media, soms ook katholieke, dat kardinaal Burke, een man van de traditie en de orthodoxie, door de paus gestraft was voor zijn ‘anti-Kasper’ opstelling en openlijke kritiek op de paus, dat die zich duidelijker over de leer van de Kerk zou moeten uitspreken. Dat zou de paus gedaan hebben, door hem te ontslaan van zijn hoge functie als hoogste rechter van de Kerk en een ceremoniële taak te geven als ‘kardinaal-patroon van de soevereine Orde van Malta’. Paus Franciscus heeft daar nu ook helderheid over verschaft: bij het overlijden of terugtreden van een paus, in dit geval dus het terugtreden van paus Benedictus XVI, verliest sowieso elk hoofd van een Vaticaanse ‘dicasterie’ zijn baan, zodat de nieuwe paus de vrije hand heeft om nieuwe mensen te benoemen: dat zijn de regels van het spel in Rome. Traditioneel neemt het betreffende ‘diensthoofd’ de zaken waar, totdat de nieuwe paus een nieuwe man op die plek zet, of de waarnemende prelaat opnieuw benoemt in die functie. Franciscus had een Amerikaan nodig voor die Maltezer Orde, iemand die veel van reizen hield, en zijn gedachten gingen uit naar Burke. Maar dan moest hij een ander op zijn plaats als rechter benoemen. En hij wilde Burke bij de gezinssynode hebben en dat zou niet het geval zijn als hij die hoge rechtersfunctie niet meer zou hebben. Dus bespraken zij de zaak ver voor de synode en hield de paus hem op zijn post tot na de synode, zodat hij daarbij aanwezig kon zijn. Het lijkt er dus eerder op dat de paus Burke de hand boven het hoofd hield dan dat hij hem ergens voor strafte. Bovendien waren de afspraken gemaakt, ver voordat de synode begon en Burke zijn opmerkingen had gemaakt. Zou de paus dit verhaal verzinnen? Of zijn het de media, en ook u en ik, die wel erg gemakkelijk hun conclusie trekken? 

Waarheid

Ik ben opgeleid als bioloog en heb dus een wetenschappelijke - en geen journalistieke - vorming. In de wetenschap is het zo dat je feit en interpretatie nauwkeurig van elkaar onderscheidt. Je onderzoeksresultaten en waarnemingen: dat is één. De interpretatie die je aan je resultaten verbindt, dat is iets anders. In de journalistiek (wat natuurlijk geen wetenschap is en ook in de wetenschap zondigt men wel eens tegen haar eigen principes) zou het niet slecht zijn als men wat ‘wetenschappelijker’ te werk ging, dat wil zeggen: meer op het berichten van de waarheid gericht en wat minder op het door de berichtgeving heen verspreiden van de eigen visie langs de weg van die interpretaties die het met de feiten niet altijd even nauw nemen. Niet eenvoudig en ik beweer niet eens daar zelf in te slagen. Maar als we daar ook niet meer naar streven, dan zijn we verder van huis: dan belanden we in zoiets als ‘science fiction’. 

Vincent Kemme

PS. In afwachting van de nieuwe website van rknieuws.net vindt u dagelijks nieuws op onze Twitter-pagina (u hoeft geen lid te worden) en op onze Facebook-pagina (waar u wel lid van moet zijn om ze te kunnen volgen. Onze excuses voor het ongemak. 

 
 

 

Rorate Zoeken