Dagelijks nieuws van Rorate op Facebook en Twitter

Voor het dagelijkse nieuws vanuit katholiek perspectief gaat u vanaf nu naar de Facebook-pagina of Twitter-account van Rorate. Daar delen we de meest interessante nieuwtjes van diverse Nederlandse, Vlaamse nieuwsbronnen. Van de berichten die nog op deze site verschijnen krijgt u - indien u geabonneerd bent - wekelijks een elektronische nieuwsbrief, in de nacht van zaterdag op zondag. Binnen afzienbare tijd zal deze pagina volledig worden herzien. 

Nieuwjaar is het geboortekaartje

Nieuwjaar is het geboortekaartje
Mark Van de Voorde - Nieuwjaar komt na Kerstmis. Beide feesten, het burgerlijke en het kerkelijke, worden in een adem genoemd. Zalig Kerstmis en Gelukkig Nieuwjaar staat er op onze wenskaarten. We wish you a merry Christmas and a happy New Year luidt het in een Engelse Christmas Carol. Ook in ons kerstlied De herdertjes lagen bij nachte zingen wij dat als zij naar Bethlehem gingen, het liep tegen het nieuwe jaar. Het is geen toeval dat Kerst en Nieuw tegen elkaar aanschurken. Dat heeft de Kerk zo geregeld door heidense gebruiken te christianiseren. In de wetenschap dat volkse gebruiken uit vroegere levensbeschouwingen niet zomaar verdwenen, als mensen christen werden, heeft ze haar eigen feesten geagendeerd in de oude kalenders. Je kerstent een cultuur van binnenuit, niet van buitenaf. Daarom vallen Kerstmis en Nieuwjaar in elkaars buurt, op het Germaanse Joelfeest en de Romeinse Kalendae. Het mag een historische toevalstreffer worden genoemd dat die nabuurschap inhoudelijk iets moois oplevert: tweemaal geboorte, van een nieuwe mens en van een nieuw jaar. Met Kerstmis vieren we dat het Woord Gods onder ons levend werd, met Nieuwjaar krijgen we een nieuw blanco blad om dat woord in ons leven uit te schrijven.Met Oudejaar-Nieuwjaar raken we de essentie van wat een feest is: rust nemen om de balans op te maken en weer op adem te komen. Zoals een weekend in wezen is of zou moeten zijn.

Je zou Oud en Nieuw de sabbat van het jaar kunnen noemen: achteromkijken (en zien dat het goed was) en vooruitblikken (en zien dat er nog veel te doen is). Nieuwjaar is je verzoenen met de werkelijkheid dat de wereld nooit af is en dat daarom de tijd opnieuw begint te lopen.

Het joodse Nieuwjaar, Rosj Hasjana (dat niet samenvalt met ons Nieuwjaar), heeft die sabbatallure heel sterk. Rosj Hasjana luidt tien dagen van inkeer in die eindigen met Jom Kippoer, de Grote Verzoendag.

Is Nieuwjaar in joodse ogen dan een droevig feest? Neen, het is een zoet feest. Op Rosj Hasjana komt uitsluitend zoetigheid op tafel. Als uitdrukking van de wens dat het nieuwe jaar zoet mag zijn. Nieuwjaar is bij de joden immers de verjaardag van de Schepping. Elk jaar krijgt de mensheid een nieuw begin.

De christelijke kalender draait in zekere zin de joodse kalender om die tien dagen na Nieuwjaar de Verzoendag plaatst. Wij krijgen met Kerstmis eerst de Grote Verzoendag - God verzoent zich met de wereld in de geboorte van Jezus - en daarom krijgen wij na zeven dagen - symboolgetal van de Schepping - Nieuwjaar, een nieuw begin.

Dat ons Nieuwjaar op 1 januari valt, is cultuurgeschiedenis. Dat was oorspronkelijk de dag dat de Romeinen de Kalendae vierden, de nieuwe maan. Er werd geofferd aan de god Janus en de meester kreeg van zijn dienaren een geschenk.

Die eerste januari viel bovendien in de periode dat ook de Germanen hun Nieuwjaar vierden, hun Joelfeest, omdat ze de nieuwe zon zagen opkomen na de dagen van duisternis en kou. Dit Joelfeest duurde van 25 december tot 6 januari. Geen toeval dus dat Kerstmis op 25 december werd geplaatst en 6 januari het Driekoningenfeest is: Christus is geboren en de wereld mag het weten.

Na de kerstening heeft de Kerk geprobeerd om het nieuwe jaar te laten beginnen met Kerstmis (of met Pasen), om te breken met de heidense tradities die maar niet wilden verdwijnen. Natuurlijk lukt dat niet, want cultuur is hardnekkig en rituelen zijn weerbarstig. Daarom besloot in 1582 paus Gregorius XIII, de paus van de gregoriaanse kalender, dat 1 januari de nieuwjaarsdag voor de christenheid zou worden. Zo is het nog steeds.

Is dat niet prachtig, Nieuwjaar valt tussen Kerstmis en Driekoningen? Tussen geboorte en bezoek. Nieuwjaar is in zekere het geboortekaartje dat ons laat weten dat we welkom zijn om de nieuwe mensheid te komen groeten.

Gelukkig Nieuwjaar!

Mark Van de Voorde is onafhankelijk publicist en gewezen raadgever van de Belgische politici Herman Van Rompuy, Yves Leterme en van Steven Vanackere.
 
 

 

Rorate Zoeken